
Zbiór opowiadań, 1978
Nocna zmiana
Pierwszy zbiór opowiadań Stephena Kinga, wydany w 1978 roku. Zawiera dwadzieścia utworów, w większości drukowanych wcześniej w czasopismach, a także wstęp Johna D. MacDonalda i przedmowę samego autora.
- Tytuł oryginalny
- Night Shift
- Autor
- Stephen King
- Rodzaj
- Zbiór opowiadań
- Pierwsze wydanie
- Doubleday, 1978
- ISBN oryginału
- 978-0-385-12991-6
Opis
„Nocna zmiana” („Night Shift”) to pierwszy zbiór opowiadań Kinga, wydany w 1978 roku przez Doubleday. Na tom składa się dwadzieścia opowiadań, wstęp Johna D. MacDonalda oraz „Słowo od Autora”, czyli przedmowa samego Kinga.
Zbiór obejmuje następujące opowiadania: „Dola Jerusalem”, „Cmentarna szychta”, „Nocny przypływ”, „Jestem bramą”, „Magiel”, „Czarny Lud”, „Szara materia”, „Pole walki”, „Ciężarówki”, „Czasami wracają”, „Truskawkowa wiosna”, „Gzyms”, „Kosiarz trawy”, „Quitters, Inc.”, „Wiem, czego ci potrzeba”, „Dzieci kukurydzy”, „Ostatni szczebel w drabinie”, „Człowiek, który kochał kwiaty”, „Ktoś na drodze” i „Kobieta na sali”. Większość z nich drukowano wcześniej w czasopismach, ale cztery, czyli „Dola Jerusalem”, „Quitters, Inc.”, „Ostatni szczebel w drabinie” i „Kobieta na sali”, ukazały się po raz pierwszy właśnie w tym tomie.
Wiele opowiadań z tomu trafiło na ekran. „Ciężarówki” filmowano dwukrotnie, a ekranizacje „Czasami wracają” i „Dzieci kukurydzy” doczekały się sequeli. „Gzyms” i „Quitters, Inc.” złożyły się na film „Oko kota”.
Polskie wydania, wszystkie w przekładzie Michała Wroczyńskiego, ukazują się od 1994 roku. Najpierw zbiór opublikowało wydawnictwo Prima, później wznawiały go Prószyński i S-ka oraz Albatros.
Groza w pracy, domu i na drodze
„Nocna zmiana” często odbiera bezpieczeństwo miejscom związanym z codzienną rutyną. Pralnia w „Maglu”, zakład przemysłowy w „Cmentarnej szychcie” czy przydrożny postój w „Ciężarówkach” stają się przestrzeniami, których zasad bohaterowie nie potrafią już kontrolować. King wykorzystuje fizyczność pracy: hałas, zmęczenie, maszyny i konieczność wykonania zadania mimo rosnącego zagrożenia.
Inaczej działają „Ostatni szczebel w drabinie” i „Kobieta na sali”. Warto zestawić je z historiami o potworach, ponieważ kierują uwagę ku więziom rodzinnym, cierpieniu i odpowiedzialności. Zbiór pokazuje w ten sposób dwa źródła lęku: wtargnięcie czegoś obcego oraz świadomość, że zwyczajna decyzja może mieć nieodwracalne skutki.
Jak rozpoznać polskie wznowienie?
Karta Albatrosa identyfikuje wydanie w twardej oprawie numerem ISBN 978-83-8361-061-0. Ma ono 480 stron i format 143 × 205 mm; przekład przygotował Michał Wroczyński. Numer ISBN pozwala odróżnić ten wariant od starszych wydań Primy i późniejszych edycji kieszonkowych. Strona wydawcy z informacjami o wydaniu.
Zobacz również: Szkieletowa załoga.
Jak powstała
Zbiór ukazał się tuż po „Lśnieniu”, wydanym przez Doubleday w 1977 roku. Była to piąta opublikowana książka Kinga, jeśli liczyć „Rage”, wydaną pod pseudonimem Richard Bachman. Większość opowiadań miała już za sobą druk w prasie: dziewięć ukazało się w latach 1970–1975 w magazynie „Cavalier”, inne w „Penthousie”, „Cosmopolitanie”, „Gallery”, „Ubris” i „Maine Magazine”.
Przy kompletowaniu tomu King chciał usunąć z niego „Szarą materię” i zastąpić ją opowiadaniem „Suffer the Little Children” z 1972 roku. Ustąpił jednak redaktorowi Billowi Thompsonowi, który postanowił zachować „Szarą materię”. „Suffer the Little Children” trafiło w końcu do zbioru „Nightmares & Dreamscapes” z 1993 roku.
Motywy
We wstępie John D. MacDonald, jeden z ulubionych pisarzy Kinga, pisze, że trzydziestoletni King jest pisarzem o wiele lepszym, niż on sam był w wieku trzydziestu czy czterdziestu lat, i przyznaje, że ma prawo trochę go za to nienawidzić. Zapewnia, że zupełnie go nie obchodzi, jaką dziedzinę King sobie wybiera. To, że autor lubi obecnie pisać o upiorach, czarach i czymś pełzającym w piwnicy, uważa za najmniej interesujący fakt, jaki można o nim powiedzieć. Przewiduje też, że King nie ograniczy się do obszaru, który akurat tak go zajmuje. Część opowiadań łączy się z innymi książkami autora: „Dola Jerusalem” została rozwinięta w powieść „Miasteczko Salem”, a wątek „Nocnego przypływu” King wykorzystał w „Bastionie”.
Polskie wydania
| Rok | Wydanie | Wydawca | Przekład | Strony | ISBN |
|---|---|---|---|---|---|
| 1994 | Nocna zmiana Bestsellery | Prima | Michał Wroczyński | 382 | 8385855408 |
| 2003 | Nocna zmiana | Prószyński i S-ka | Michał Wroczyński | 469 | 8373374922 |
| 2008 | Nocna zmiana | Prószyński i S-ka | Michał Wroczyński | 436 | 9788374696319 |
| 2015 | Nocna zmiana | Albatros | Michał Wroczyński | 479 | 9788378858546 |
| 2015 | Nocna zmiana e-book | Albatros | Michał Wroczyński | — | 9788379852413 |
| 2018 | Nocna zmiana | Albatros | Michał Wroczyński | 479 | 9788381252256 |
| 2018 | Nocna zmiana Kolekcja mistrza grozy | Prószyński i S-ka | Michał Wroczyński | 425 | 9788380973497 |
| 2024 | Nocna zmiana | Albatros | Michał Wroczyński | 478 | 9788383610610 |
Odbiór
W 1979 roku „Nocna zmiana” była nominowana do Nagrody Locusa i do World Fantasy Award w kategorii najlepszego zbioru, a w 1980 roku zdobyła w tej kategorii Balrog Award. Po jej wydaniu, przy rosnącej popularności Kinga i po sukcesie „Carrie” Briana De Palmy z 1976 roku, o zgodę na ekranizację opowiadań zaczęli prosić studenci kręcący filmy. King wprowadził wtedy zasadę „Dollar Deal”, pozwalającą im nakręcić adaptację za jednego dolara. W latach 80. producent Milton Subotsky kupił prawa do sześciu opowiadań ze zbioru, ale planowany serial antologiczny nie powstał z powodu konfliktów z działami Standards and Practices stacji telewizyjnych. Kinowe adaptacje to m.in. ekranizacja „Dzieci kukurydzy” w reżyserii Fritza Kierscha (1984), „Oko kota” Lewisa Teague’a (1985), wyreżyserowane przez samego Kinga „Maksymalne przyspieszenie” (1986), ekranizacja „Magla” w reżyserii Tobe’a Hoopera (1995) i „The Boogeyman” Roba Savage’a (2023).
Nagrody i nominacje
| Rok | Nagroda | Wynik |
|---|---|---|
| 1980 | Nagroda Balrog za najlepszy zbiór | nagroda |
| 1979 | Nagroda Locusa za najlepszy zbiór | nominacja |
| 1979 | World Fantasy Award za najlepszy zbiór | nominacja |
Ciekawostki
King chciał zastąpić w zbiorze „Szarą materię” opowiadaniem „Suffer the Little Children”, ale redaktor Bill Thompson zdecydował się zachować „Szarą materię”.
Źródło: Wikipedia (en): Night Shift (short story collection)
„Nocna zmiana” jest pierwszą książką, do której King napisał przedmowę.
Źródło: Wikipedia (en): Night Shift (short story collection)
W ramach zasady „Dollar Deal” studenci mogli zekranizować opowiadanie Kinga za jednego dolara. W 1983 roku Frank Darabont nakręcił krótkometrażową adaptację „Kobiety na sali”.
Źródło: Wikipedia (en): Night Shift (short story collection)
„Czasami wracają” miało początkowo trafić do filmu „Oko kota”. Ostatecznie w 1991 roku powstała osobna adaptacja telewizyjna w reżyserii Toma McLoughlina.
Źródło: Wikipedia (en): Night Shift (short story collection)
„Szara materia” stała się w 2019 roku odcinkiem serialu „Creepshow” platformy Shudder, a „Pole walki” zekranizowano w 2006 roku w miniserialu „Nightmares & Dreamscapes” stacji TNT.
Źródło: Wikipedia (en): Night Shift (short story collection)
Serial „Chapelwaite” z 2021 roku powstał na podstawie opowiadania „Dola Jerusalem”.
Źródło: Wikipedia (en): Night Shift (short story collection)
Film „Maksymalne przyspieszenie” z 1986 roku, oparty na opowiadaniu „Ciężarówki”, wyreżyserował sam King.
Źródło: Wikipedia (en): Night Shift (short story collection)
Świat utworu
- The Glass FloorPierwsze opowiadanie, które Stephen King sprzedał zawodowo, wydane jesienią 1967 roku w „Startling Mystery Stories”…
- Strawberry SpringOpowiadanie grozy Stephena Kinga z 1968 roku. Narrator wspomina marzec, w którym nocna mgła nad kampusem uczelni w…
- Night SurfPostapokaliptyczne opowiadanie Stephena Kinga, w którym grupa dawnych studentów przeżywa pandemię wirusa A6, zwanego…
- Graveyard ShiftOpowiadanie grozy Stephena Kinga z 1970 roku. Przed świętem 4 lipca młody włóczęga Hall i jego koledzy z fabryki…
- I Am the DoorwayOpowiadanie science fiction i grozy Stephena Kinga z „Cavaliera” z 1971 roku. Niepełnosprawny były astronauta opowiada…
- BattlegroundFantastyczne opowiadanie Stephena Kinga z „Cavaliera” z 1972 roku. Płatny zabójca dostaje paczkę z żołnierzykami…
- The ManglerOpowiadanie grozy Stephena Kinga z „Cavaliera” z 1972 roku, rozgrywające się w przemysłowej pralni. Policjant bada…
- BoogeymanOpowiadanie Stephena Kinga z „Cavaliera” z 1973 roku. W gabinecie psychiatry Lester Billings opowiada o śmierci swoich…
- TrucksOpowiadanie grozy Stephena Kinga z „Cavaliera” z 1973 roku, które posłużyło za punkt wyjścia filmu „Maximum Overdrive”…
- Gray MatterOpowiadanie grozy Stephena Kinga z „Cavaliera” z 1973 roku. Podczas śnieżycy w sklepiku w Bangor do mężczyzn wbiega…
- Sometimes They Come BackOpowiadanie grozy Stephena Kinga z 1974 roku. Nauczyciel angielskiego w liceum rozpoznaje w nowych uczniach…
- The Lawnmower ManOpowiadanie grozy Stephena Kinga z 1975 roku. Właściciel zaniedbanego trawnika w podmiejskiej dzielnicy wynajmuje firmę…
- WeedsCzarnohumorystyczne opowiadanie Stephena Kinga z „Cavaliera” z 1976 roku, znane też jako „The Lonesome Death of Jordy…
- The LedgeOpowiadanie Stephena Kinga z 1976 roku, hołd dla opowiadania Jacka Finneya. Bogaty gangster stawia kochankowi swojej…
- I Know What You NeedFantastyczno-grozowe opowiadanie Stephena Kinga z 1976 roku. Studentka Elizabeth Rogan poznaje outsidera, który zdaje…
- Children of the CornOpowiadanie grozy Stephena Kinga z 1977 roku. Małżeństwo w kryzysie jedzie przez stan Nebraska i trafia do wyludnionego…
- One for the RoadOpowiadanie grozy Stephena Kinga z 1977 roku, kontynuacja powieści „Miasteczko Salem”. Dwóch mężczyzn z okolicy rusza w…
- The Man Who Loved FlowersOpowiadanie Stephena Kinga z 1977 roku. Majowym wieczorem 1963 roku młody mężczyzna idzie nowojorską ulicą z kwiatami…
- Jerusalem’s LotEpistolarne opowiadanie Stephena Kinga z 1978 roku, rozgrywające się w 1850 roku w stanie Maine. Arystokrata Charles…
- The Last Rung on the LadderOpowiadanie Stephena Kinga z 1978 roku. Larry dowiaduje się o śmierci siostry, z którą się oddalił, i wspomina…
- Quitters, Inc.Opowiadanie Stephena Kinga z 1978 roku. Pracownik agencji reklamowej, który chce rzucić palenie, zgłasza się do firmy o…
- The Woman in the Room„Kobieta na sali” opowiada o Johnnym i jego nieuleczalnie chorej matce. Kameralna historia Kinga o cierpieniu…