Przejdź do treści
Przejdź do treści
Małpa
Okładka zbioru „Szkieletowa załoga”, zawierającego utwór; wydanie anglojęzyczne, materiały prasowe Simon & Schuster

Opowiadanie, 1980

Małpa

Opowiadanie grozy Stephena Kinga z 1980 roku o przeklętej zabawce: nakręcanej małpce uderzającej w talerze. Po raz pierwszy ukazało się jako dodatek do magazynu „Gallery”.

Tytuł oryginalny
The Monkey
Pierwsze wydanie
„Gallery”, 1980
Ekranizacje
1 (2025)

Opis

„Małpa” („The Monkey”) opowiada o Halu Shelburnie, którego prześladuje nakręcana zabawka w kształcie małpy, która zdaje się przynosić śmierć i nieszczęścia. Jego syn Petey znajduje ją w pudle na strychu rodzinnego domu Hala. Hal reaguje przerażeniem i wspomina własne dziecięce doświadczenia z tą zabawką. Utwór ukazał się najpierw jako broszura dołączona do magazynu „Gallery”. W 1985 roku King znacznie go zmienił i włączył do zbioru „Szkieletowa załoga”.

Zabawka przechodząca między pokoleniami

Dla Peteya małpa jest znaleziskiem ze strychu. Dla Hala wiąże się z doświadczeniami, których syn nie zna. Różnica między ich reakcjami pozwala pokazać, jak przedmiot przenosi rodzinny niepokój z dzieciństwa jednego pokolenia do dzieciństwa następnego.

Można odczytać opowiadanie jako historię o bezradności rodzica wobec własnej przeszłości. Hal chce rozpoznać i powstrzymać zagrożenie, lecz nie może łatwo objaśnić go komuś, kto widzi jedynie zabawkę. Mechaniczne powtarzanie ruchu nakręcanej małpy staje się przeciwieństwem poczucia, że człowiek kontroluje bieg zdarzeń. Strych i domowe pamiątki nie zapewniają tu bezpiecznej nostalgii. King wykorzystuje ich znajomość, aby powrót starego przedmiotu od razu zmienił atmosferę całej rodzinnej historii.

Publikacja i zbiór

Pierwodruk anglojęzyczny: „Gallery”, 1980. Opowiadanie znajduje się w zbiorze „Szkieletowa załoga” („Skeleton Crew”), którego oryginalne wydanie pochodzi z 1985 roku. To data zbioru w języku angielskim, a nie data polskiego przekładu.

Okładka zbioru „Szkieletowa załoga”, zawierającego utwór; wydanie anglojęzyczne
Okładka zbioru „Szkieletowa załoga”, zawierającego utwór; wydanie anglojęzyczne.
Materiał wydawcy. Kliknij okładkę, aby ją powiększyć.

Powiązane lektury

„Wizerunek Kosiarza” również przedstawia przedmiot obciążony historią nieszczęść. Różni się perspektywą: kolekcjonerską zamiast rodzinnej.

Przeczytaj o opowiadaniu „Wizerunek Kosiarza”.

Ekranizacje

1 ekranizacja, 2025

  1. MałpaPierwowzór, 1980
  2. MałpaFilm, 2025

Nagrody i nominacje

RokNagrodaWynik
1982British Fantasy Award za najlepsze opowiadanienominacja

Ciekawostki

Wybierz, na co się zgadzasz. Odmowa nie blokuje czytania portalu. Zgodę możesz później wycofać przyciskiem „Ustawienia cookies”.

Przeczytaj politykę prywatności

Dostępność i czytelność

Dostosuj sposób wyświetlania portalu do swoich potrzeb.

Uwzględniamy także systemowe ograniczenie ruchu. Klawisz Tab przenosi między elementami, Enter je uruchamia, a Escape zamyka ten panel. Całą stronę możesz powiększyć w przeglądarce.

Wybór zapisujemy tylko w tej przeglądarce, bez przesyłania go do zewnętrznych usług.